বাংলাদেশ

বাংলাদেশ দক্ষিণ এছিয়াত অৱস্থিত এখন উন্নয়নশীল দেশ। দেশখন উৰ্বৰ গংগা বদ্বীপ অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু পূব দিশে ভাৰত; দক্ষিণ-পূব দিশে ম্যানমাৰ আৰু দক্ষিণে বংগোপসাগৰ অৱস্থিত। নেপাল আৰু ভূটানৰ পৰা বাংলাদেশক ভাৰতৰ সংকীৰ্ণ শিলিগুড়ি কৰিডৰে পৃথক কৰি ৰাখিছে। ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ আৰু ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ সৈতে মিলি বাংলাদেশে বংগৰ এক নৃ-ভাষিক অঞ্চল গঠন কৰিছে। চৰকাৰী বাংলা ভাষাত বাংলাদেশ নামৰ অৰ্থ হৈছে “বংগৰ দেশ”।

উদ্ধৃতি

বাংলাদেশৰ জন্মই দক্ষিণ এছিয়া উপমহাদেশত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়ৰ ধাৰণাৰ বিষয়ে মৌলিক প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। বাংলাদেশৰ উদ্ভৱে দেখুৱাইছে যে দক্ষিণ এছিয়াত এটা বা দুটা ৰাষ্ট্ৰ নহয়, বৰং বহুতো ৰাষ্ট্ৰ আছে। সেয়েহে বাংলাদেশ এই উপমহাদেশত আত্মপ্ৰকাশ কৰা শেষৰখন লুকাই থকা ৰাষ্ট্ৰ নহ'বও পাৰে। দক্ষিণ এছিয়াত “অংশ” আৰু “সমগ্ৰ”ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক এতিয়াও নিষ্পত্তি হোৱা বিষয় নহ'ব পাৰে; ভৱিষ্যতে দুয়োৰে নিজ নিজ ভূমিকা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলগীয়া হ'ব পাৰে।
- — আকবৰ আলী খান, ডিস্কভাৰী অৱ বাংলাদেশ: এক্সপ্ল'ৰেচনছ ইনটু ডাইনেমিকছ অৱ এ হিডেন নেচন, সংশোধিত সংস্কৰণ, তৃতীয় মুদ্ৰণ, ২০০৯, দ্য ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ লিমিটেড, পৃষ্ঠা ১৫৬।
বাংলাদেশ, বাংলাদেশ
বাংলাদেশ, বাংলাদেশ
যেতিয়া সূৰ্য পশ্চিমত অস্ত যায়
বাংলাদেশৰ এক নিযুত মানুহ মৃত্যুবৰণ কৰে।
- — জোৱান বাইজ, “ছং অৱ বাংলাদেশ”, কাম ফ্ৰম দ্য শ্বেড'জ (১৯৭২)
আমি বিশ্বাস কৰোঁ যে যদি আমি পূব বংগত এখন সাম্প্ৰদায়িকতাবিহীন ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পাৰোঁ, তেন্তে বৰ্তমান হিন্দীভাষী লোকসকলৰ দ্বাৰা শাসিত আৰু নিপীড়িত পশ্চিমবংগ, অসম আৰু ত্ৰিপুৰাই এদিন স্বাধীন বাংলাদেশৰ সৈতে যোগদান কৰিবলৈ ইচ্ছুক হ'ব।
- — বংগবন্ধু শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানে আব্দুল গফ্ফাৰ চৌধুৰীক স্বাধীন বংগৰ পতাকাৰ বিষয়ে এই কথা কৈছিল। পতাকাখন বাংলাদেশ বিপ্লৱী পৰিষদে প্ৰস্তুত কৰিছিল।^[১]
ঊনৈছশ একাত্তৰৰ কোটি কোটি প্ৰাণ
ধূসৰ সূৰ্যৰ তলত যশোৰ ৰোডত গৃহহীন
এক নিযুত লোক মৃত্যুমুখত পৰিছে, সেই এক নিযুত লোক
যিসকলে পূব পাকিস্তানৰ পৰা কলকাতালৈ খোজ কাঢ়ি আহিছে।
- — এলেন গিন্সবাৰ্গ, “ছেপ্টেম্বৰ অন যশোৰ ৰোড” (১৯৭১)
সেইসকল নিকৃষ্ট মানুহে, যিসকলে আমাৰ বাবে কেতিয়াও সামান্যতম সহায়ো কৰা নাই, তেওঁলোকৰ বাবে আমি কিয় পূব পাকিস্তানৰ এই জটিল পৰিস্থিতিত জড়িত হ'ব লাগে? ... যদি পূব পাকিস্তান স্বাধীন হয়, তেন্তে ই এখন আৱৰ্জনাৰ ঠাইত পৰিণত হ'ব। ইয়াত ১০ কোটি মানুহ থাকিব, আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনধাৰণৰ মান এছিয়াৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ নিম্ন। কোনো সম্পদ নাই। তেওঁলোক কমিউনিষ্ট অনুপ্ৰৱেশৰ বাবে এক উপযুক্ত ক্ষেত্ৰত পৰিণত হ'ব।
- — হেনৰী কিচিঞ্জাৰ, জি. জে. বেছৰ দ্য ব্লাড টেলিগ্ৰাম: নিক্সন, কিচিঞ্জাৰ, এণ্ড এ ফৰ্গটেন জেন'চাইড (২০১৪)-ত উদ্ধৃত।
আমি ভাৰত-পাকিস্তানৰ ক্ষেত্ৰত কি কৰিছিলোঁ আৰু সেই কাৰ্যই আমাক কিয় প্ৰয়োজনীয় চীনৰ বিকল্পটো সংৰক্ষণ কৰাত সহায় কৰিছিল, যিটো আমি ৰক্তাক্ত ৰুছসকলৰ বিৰুদ্ধে প্ৰয়োজন কৰোঁ—এই কথা এতিয়াও কোনেও বুজি পোৱা নাই। বাংলাদেশৰ বিষয়ে আমি কিয় চিন্তা কৰিব লাগে?
- — হেনৰী কিচিঞ্জাৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰিচাৰ্ড নিক্সনক কৈছিল। নিক্সনে উত্তৰত কৈছিল: “আমি নকৰোঁ।” জি. জে. বেছৰ দ্য ব্লাড টেলিগ্ৰাম: নিক্সন, কিচিঞ্জাৰ, এণ্ড এ ফৰ্গটেন জেন'চাইড (২০১৪)-ৰ উপসংহাৰত উদ্ধৃত।