থমাছ হেনৰী হাক্সলি

মই অত্যন্ত সন্দেহবাদী, কোনো কথাৰ সম্ভাৱনাক অস্বীকাৰ কৰিবলৈ... কিন্তু আপোনাৰ সিদ্ধান্তলৈ যোৱাৰ পথ দেখা নাই।

থমাছ হেনৰী হাক্সলি (ইংৰাজী: Thomas Henry Huxley ; ৪ মে', ১৮২৫ – ২৯ জুন, ১৮৯৫) এজন ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানী আছিল। চাৰ্লছ ডাৰউইনৰ বিৱৰ্তন তত্ত্বৰ এজন আগশাৰীৰ সমৰ্থক তেওঁ জুলিয়ান, এলডাছ আৰু এণ্ড্ৰু হাক্সলীৰ ককাক আছিল। তেওঁ সংগঠিত ধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল আৰু নিজৰ মতামত প্ৰকাশৰ বাবে "অজ্ঞানী" আৰু "অজ্ঞানতাবাদ" শব্দ দুটাৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল।

উদ্ধৃতি

১৮৫০ চনৰ দশক

• সাধাৰণ পোক-পৰুৱাৰ জীৱনতো যি ব্যক্তিয়ে যন্ত্ৰণা আৰু বেয়াৰ মাজত এক নিৰ্দিষ্ট, অবিচ্ছেদ্য, সংযোগ বিচাৰি পায়, তেওঁ অধিক সাহস আৰু নম্ৰতাৰে নিজৰ অংশৰ দুখ-কষ্ট সহ্য কৰিব; আৰু যিকোনো ক্ষেত্ৰতে, ঈশ্বৰৰ শাসনৰ সেই দুৰ্বল আৰু মিঠা ধ্বনিযুক্ত তত্ত্ববোৰক সন্দেহৰ দৃষ্টিৰে চাব যিয়ে আমাক পতিয়ন নিয়াব বিচাৰে যে বিষ কেৱল এটা ভুল বা ভুল—পিছত শুধৰাই ল’ব। আনহাতে, জীৱৰ মাজত সুখৰ প্ৰাধান্য—তেওঁলোকৰ অগণন সৌন্দৰ্য্য—আৰু উচ্চতমৰ পৰা নিম্নলৈকে সকলোকে গ্ৰাস কৰা ৰহস্যময় আৰু বিস্ময়কৰ সমন্বয়ই আধুনিক ‘মানিচিয়ান’ তত্ত্বৰ সমানেই তীব্ৰ খণ্ডন আগবঢ়ায়; এই তত্ত্বই পৃথিৱীখনক কেৱল উপযোগিতামূলক উদ্দেশ্যৰ বাবে বহুত চকুলোৰে চলি থকা এখন 'দাস-মিল' বুলি দেখুৱাইছে।

প্ৰাকৃতিক ইতিহাসে আমাৰ ব্যৱহাৰিক জীৱনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব পৰা আন এটা উপায় আছে—আৰু সেয়া হ’ল আমাৰ সূক্ষ্ম অনুভূতিৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ; নান্দনিক আনন্দৰ সকলো উৎসৰ ভিতৰত এইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ।

- "প্ৰাকৃতিক ইতিহাস বিজ্ঞানৰ শৈক্ষিক গুৰুত্ব" (১৮৫৪)

• প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ কোনো জ্ঞান নথকা কোনোবা এজনৰ বাবে দেশ বা সাগৰৰ পাৰত খোজ কঢ়াটো আচৰিত ধৰণৰ শিল্পকৰ্মৰে ভৰা গেলেৰীৰ মাজেৰে খোজ কাঢ়ি যোৱাৰ দৰেই; ইয়াৰে ন দশম ভাগ বেৰৰ ফালে মুখ কৰি আছে।

- "প্ৰাকৃতিক ইতিহাস বিজ্ঞানৰ শিক্ষামূলক গুৰুত্ব" (১৮৫৪) পৃষ্ঠা ২৯

১৮৬০ চনৰ দশক

• এইটো সঁচা যে দাৰ্শনিকসকলে যদি কষ্ট পাইছে, তেন্তে তেওঁলোকৰ কাৰণৰ যথেষ্ট প্ৰতিশোধ লোৱা হৈছে। বিলুপ্ত ধৰ্মতত্ত্ববিদসকলে হাৰকিউলিছৰ কাষত ডিঙি চেপি হত্যা কৰা সাপৰ দৰে প্ৰতিটো বিজ্ঞানৰ দোলনাৰ চাৰিওফালে পৰি আছে; আৰু ইতিহাসে সাক্ষ্য দিয়ে যে যেতিয়াই বিজ্ঞান আৰু গতানুগতিকতাৰ বস্তুনিষ্ঠ বিৰোধিতা কৰা হৈছে, তেতিয়াই গতানুগতিকতাক সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস নহ’লেও ৰক্তক্ষৰণ আৰু ঘাঁ হৈ যুঁজৰ পৰা পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰা হৈছে; যদি হত্যা কৰা নহয়। কিন্তু গতানুগতিকতা হৈছে চিন্তা জগতৰ বোৰ্বন হুইস্কি। ই না শিকে, পাহৰিও নাথাকে; আৰু যদিও বৰ্তমান ই বিভ্ৰান্ত আৰু লৰচৰ কৰিবলৈ ভয় কৰে, তথাপিও ই আগৰ দৰেই সাজু হৈ আছে যে আদিপুস্তকৰ প্ৰথম অধ্যায়ত প্ৰকৃত বিজ্ঞানৰ আৰম্ভণি আৰু অন্ত আছে...

- ডাৰউইনিয়ান: প্ৰজাতিৰ উৎপত্তি (১৮৬০)

• জীৱনটো বহুত চুটি, হেৰুৱা কথা এটা বাৰে বাৰে উত্থাপন কৰি সময় নষ্ট কৰিব নোৱাৰি।

- ৰয়েল ইনষ্টিটিউচনত দিয়া বক্তৃতাত ৰিচাৰ্ড ওৱেনে গৰিলাৰ মগজুৰ বিষয়ে ইতিমধ্যে সাধাৰণতে খণ্ডন কৰা দাবী বাৰে বাৰে কোৱাৰ সময়ত এইটোৱেই আছিল বহুতো বিতৰ্কৰ ভিতৰত এটা। এথেনিয়াম (১৩ এপ্ৰিল, ১৮৬১) পৃ. ৪৯৮; ব্ৰাউন ভল. ২, পৃ. ১৫৯

• সত্যটো হ’ল তেওঁ আক্ৰমণ চলাওঁতে এটা গুৰুতৰ ভুল কৰিছিল, আৰু এতিয়া তেওঁৰ একমাত্ৰ পলায়ন হ’ল মৌন হৈ থকা আৰু মানুহক তেওঁৰ উন্মোচনৰ কথা পাহৰি যাবলৈ দিয়া। বিজ্ঞানৰ সমগ্ৰ ইতিহাসত এনেকুৱা এটা ক্ষেত্ৰ হোৱা নাই বুলি মই নাভাবো য’ত এজন বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে নিজকে ইমান লজ্জাজনক স্থানত ৰাখিছে।

- মানুহ আৰু বান্দৰৰ মগজুৰ ওপৰত ৰিচাৰ্ড ওৱেনৰ মতামতৰ ওপৰত, জে.ডি.হুকাৰলৈ লিখা এখন পত্ৰত (২৭ এপ্ৰিল, ১৮৬১)