গুৱাহাটী
অৱয়ব


গুৱাহাটী প্ৰাচীন কামৰূপত অৱস্থিত এখন প্ৰাচীন নগৰীয়া অঞ্চল। ই অসম ৰাজ্য আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰত অঞ্চলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ, পূব ভাৰতৰ দ্বিতীয় বৃহৎ মহানগৰ আৰু ভাৰতৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বিকশিত হোৱা চহৰসমূহৰ এখন। ভাৰতীয় ৰাজ্য অসমৰ ৰাজধানী দিছপুৰ গুৱাহাটীৰ ভিতৰত অৱস্থিত নগৰীয়া অঞ্চলৰ অংশ আৰু ইয়াতে অসম চৰকাৰৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে।
উক্তি
[সম্পাদনা কৰক | উৎস সম্পাদনা]- গুৱাহাটীক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। চহৰখনৰ দেশৰ বাকী অংশৰ সৈতে উন্নত যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে আৰু ই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰে।
- Plan, in City Development Plan Guwahati , National informatics Center, July 2006, p. 5.
- গুৱাহাটী অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। অসম ভাৰতৰ একেবাৰে উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য আৰু ই সংকীৰ্ণ শিলিগুৰি কৰিডৰৰ জৰিয়তে দেশৰ বাকী অংশৰ সৈতে সংযুক্ত। গুৱাহাটী পশ্চিমবংগৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় ১২৫ কিলোমিটাৰ পূবত আৰু বাংলাদেশৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় ৬২ মাইল উত্তৰত অৱস্থিত।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Taylor & Francis, 1996, p. 308.
- ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত গুৱাহাটী উত্তৰ-পূব ভাৰত অঞ্চলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বাণিজ্যিক, ঔদ্যোগিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ।
- Plan, in '"City Development Plan Guwahati", p. 8.
- গুৱাহাটীত বহুতো ঐতিহাসিক গুৰুত্বসম্পন্ন স্থান আছে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত কামাখ্যা মন্দিৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ। চহৰখনত বহুতো ধৰ্মীয় আৰু পৰ্যটনস্থলী আছে। ইয়াৰ ভিতৰত নদীৰ মাজৰ এটা দ্বীপত অৱস্থিত উমানন্দ মন্দিৰ অন্যতম। এই দ্বীপটো ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত অৱস্থিত আৰু ই ঘটনাক্ৰমে বিশ্বৰ আটাইতকৈ সৰু নদীদ্বীপ। ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ উপৰি ইয়াত সুন্দৰ নদীপাৰ আৰু জলাশয় আছে, যিবোৰক পৰ্যটন আকৰ্ষণৰ স্থান হিচাপে বিকশিত কৰিব পাৰি।
- Plan, in '"City Development Plan Guwahati", p. 48.
- গুৱাহাটী ৰাজ্যখনৰ মুখ্য ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ আৰু কামৰূপ জিলাৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308.
- ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ প্ৰতিটো পৰ্যায়তে অসমৰ জনসাধাৰণে উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। উল্লেখযোগ্য কৰ্মী আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলৰ ভিতৰত তৰুণ ৰাম ফুকন, কুশল কোঁৱৰ, গোপীনাথ বৰদলৈ আৰু আনসকল আছিল। ১৯২১ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণে স্বাধীনতা আন্দোলনত নতুন গতি আনিছিল। সেই সময়লৈকে অসমৰ দুয়োটা উপত্যকাতে এই আন্দোলনে ইতিমধ্যে যথেষ্ট গতি লাভ কৰিছিল।
- Press Information Bureau, in Freedom Struggle In Assam, National Informatics Center

- গুৱাহাটীৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত প্ৰথমখন ৰেল-সহ-পথ দলং নিৰ্মাণ কৰিবলৈ প্ৰায় ১৫ বছৰ সময় লাগিছিল। ইয়াৰ ফলত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সোঁ আৰু বাওঁপাৰৰ আমিনগাঁও আৰু পাণ্ডুত ভাপচালিত নাওৰ সহায়ত কৰা সামগ্ৰী স্থানান্তৰৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা হৈছিল। এতিয়া বহল জোখৰ ৰে'লপথ গুৱাহাটীলৈকে সাজু হৈছে আৰু ফৰক্কা আৰু বাৰাউনীৰ জৰিয়তে কলিকতা আৰু দিল্লীক সংযোগ কৰিছে। কিন্তু গংগাৰ দক্ষিণ আৰু উত্তৰ দুয়োফালৰ ৰে'লপথৰ ত্ৰুটিপূৰ্ণ বা একক পথ থকাৰ বাবে ৰে'লৰ গতি অতি লেহেমীয়া।
- K. K. Upadhyaya, in Semi Primitive Economy of an Indian Village: A Study of Lungdai in North ..., Mittal Publications, 1989.
- গুৱাহাটীক প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ স্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। এই অৰ্ধ-পৌৰাণিক নগৰখন অসুৰ নৰকাসুৰ ৰজাই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু পাছত কৃষ্ণই এযোৰ যাদুকৰী কাণফুলিৰ বাবে তেওঁক বধ কৰিছিল। আহোমসকল অহাৰ বহু আগতেই চহৰখন এক প্ৰাণৱন্ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল। পাছত ই তীব্ৰ আহোম-মোগল যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰ হৈ পৰিছিল আৰু ১৬৮১ চনৰ আগৰ ৫০ বছৰত আঠবাৰ পক্ষ সলনি হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ এক ভয়ংকৰ ভূমিকম্প আৰু তাৰ পাছৰ ধাৰাবাহিক বিধ্বংসী বানপানীত পুৰণি চহৰখনৰ অধিকাংশ ধ্বংস হৈছিল।
- ল'নলি প্লেনেট, Guwahati:History, Lonely Planet.
- ১৯৭২ চনৰ পৰা গুৱাহাটী পুনৰ্গঠিত অসম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ আহিছে। কিন্তু আধুনিক যুগত অতি কম সময়ৰ বাবে বাহিৰে ই কেতিয়াও ৰাজ্যিক সদৰ নাছিল। অৱশ্যে প্ৰাচীন কালত এই অঞ্চলত বিভিন্ন প্ৰাগৈতিহাসিক নগৰীয়া বসতি আছিল।
- পৱিত্ৰ কুমাৰ গিৰি, in Aswhini Kumar Borah Guwahati: The Gateway to the East, Concept Publishing Company, 2001, p. 17

- গুৱাহাটী পূব ভাৰতৰ এটা প্ৰধান বাণিজ্যিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ আৰু ইয়াত বিশ্বমানৰ প্ৰতিষ্ঠান, যেনে ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, আছে। যুক্তৰাজ্যৰ এটা সংবাদ মাধ্যমে কৰা এক সমীক্ষা অনুসৰি গুৱাহাটী বিশ্বৰ ১০০খন আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ভাৰতীয় চহৰসমূহৰ ভিতৰত পঞ্চম দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ।
- Assam, in Assam General Knowledge, Bright Publications, p. 165

- গুৱাহাটীৰ 'নগৰীয়া ৰূপ' কিছু পৰিমাণে সাগৰীয় তাৰামাছৰ দৰে। কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰ কৰি চহৰখনৰ বাহুসমূহ দক্ষিণ, পূব আৰু পশ্চিম দিশলৈ বিকাশ কৰিডৰৰ ৰূপত বিস্তৃত হৈছে। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰিডৰটো দক্ষিণ দিশত গুৱাহাটী-শ্বিলং (জি এছ) পথৰ কাষেৰে বিস্তৃত, যিটো চহৰৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰত। জি এছ পথটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক অঞ্চল। ইয়াৰ মুখ্য পথৰ কাষেৰে খুচুৰা আৰু পাইকাৰী ব্যৱসায়ৰ লগতে কাৰ্যালয়সমূহ গঢ় লৈ উঠিছে। দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত চহৰখনৰ নগৰীয়া গঠনত উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।
- Urban, in Guwahati's Urban Morphology, Government of Assam.
- প্ৰাচীন গুৱাহাটী মহাকাব্যিক আৰু ধ্ৰুপদী যুগত কেইবাটাও ৰাজবংশৰ সমৃদ্ধিশালী ৰাজধানী আছিল। ই কেতিয়াও আহোম ৰাজ্য বা কোচ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী নাছিল। মোগল আক্ৰমণকাৰীসকলে গুৱাহাটীৰ কৌশলগত গুৰুত্ব ভালদৰে জানিছিল। ১৬৬৭ চনত লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম বাহিনীয়ে এখন যুদ্ধত মোগল বাহিনীক পৰাস্ত কৰিছিল। সেই অৰ্থত মধ্যযুগত গুৱাহাটী আহোম, কোচ আৰু মোগলসকলৰ মাজত বিবাদৰ কাৰণ হৈ পৰিছিল। আহোম ৰজাই গুৱাহাটীক নামনি অসমৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল আৰু তাত এজন উপ-ৰাজ্যপাল বা বৰফুকন নিযুক্ত কৰিছিল।
- পৱিত্ৰ কুমাৰ গিৰি, in "Guwahati: The Gateway to the East", p. 27

- আধুনিক গুৱাহাটীৰ ইতিহাস ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছসকলে অসম দখল কৰাৰ সময়ৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু এই সময়ৰ পৰাই চহৰখনে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে। কেইটামান মন্দিৰ, এটা মাটিৰ দুৰ্গ আৰু কেইটামান পুখুৰীৰ বাহিৰে গুৱাহাটীত মধ্যযুগীয় অৱশেষ আৰু ধ্বংসাৱশেষ প্ৰায় নাই।
- পৱিত্ৰ কুমাৰ গিৰি, in "Guwahati: The Gateway to the East", p. 27.
- ১৯ শতিকাৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত আৰু ২০ শতিকাৰ প্ৰথম চাৰিটা দশকতো গুৱাহাটীৰ বিকাশ অতি লেহেমীয়া আছিল। কিন্তু তাৰ পাছত চহৰখনৰ স্থানিক আৰু জনসংখ্যা বৃদ্ধি যথেষ্ট দ্ৰুত হয়। বৰ্তমান এই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা মহানগৰখনত ১৮ লাখতকৈ অধিক লোক বাস কৰে। ই ৩৬০ বৰ্গকিলোমিটাৰতকৈ অধিক অঞ্চল সামৰি লৈছে আৰু দ্ৰুতগতিত আৰু অধিক বিস্তৃত হৈ আছে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছসকলে অসামৰিক এলেকা আৰু ছাউনি স্থাপন কৰি এই চহৰখনক নিজৰ শক্তিশালী ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
- পৱিত্ৰ কুমাৰ গিৰি, in "Guwahati: The Gateway to the East", p. 28.
- আহোমসকল অহাৰ আগলৈকে গুৱাহাটী আৰু অসমৰ বিষয়ে অতি কম সংখ্যক তথ্যহে জনা যায়। প্ৰাচীন কালত অসমক কামৰূপ বুলি কোৱা হৈছিল আৰু সেই সময়ত গুৱাহাটীক প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ বুলি জনা গৈছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ই অসমৰ ৰাজধানী আছিল। এই অঞ্চলত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে বসতি স্থাপন কৰিছিল।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308.
- এই অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা প্ৰাচীন কিংবদন্তিসমূহত এক ৰাজবংশীয় সংঘাতৰ কথা উল্লেখ আছে। এই সংঘাত কৃষ্ণৰ ভক্ত আৰু বিষ্ণুৰ অষ্টম মানৱ অৱতাৰ কৃষ্ণৰ উপাসকসকলৰ সৈতে শিৱৰ উপাসকসকলৰ মাজত প্ৰতিফলিত হৈছিল। শিৱ আছিল সৃষ্টি আৰু প্ৰজননৰ দেৱতা আৰু তেওঁক লিংগৰ প্ৰতীকৰ জৰিয়তে উপস্থাপন কৰা হৈছিল।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308

- এই অঞ্চলৰ প্ৰথম ঐতিহাসিকভাৱে নথিভুক্ত ৰজাৰ সময় খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰ শেষভাগত। কিন্তু অৰ্ধ-পৌৰাণিক শাসকসকলৰ নাম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দলৈকে পোৱা যায়। ইয়াৰ ভিতৰত নৰকাসুৰ ৰজা অন্যতম। তেওঁৰ পুত্ৰ ভগদত্তই মহাভাৰতৰ মহাযুদ্ধত বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰিছিল। মহাভাৰতৰ এই ঘটনাসমূহক বাস্তৱ পৌৰাণিক ঘটনা বুলি ধৰা হয় আৰু ইয়াত আক্ৰমণকাৰীসকলৰ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু থলুৱা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মাজত হোৱা সংমিশ্ৰণৰ কথা মুখ্যভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308.
- আহোম বিজয়ৰ পাছত কোনো এটা সময়ত গুৱাহাটীয়ে এই নাম লাভ কৰে। কিছু সময়ৰ বাবে ই প্ৰাদেশিক শাসকৰ আসন হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ১৭৮৬ চনত ই ৰাজবংশীয় ৰাজধানীত পৰিণত হয়। কামাখ্যা মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ পৰাই আহোমসকলৰ বাবে গুৱাহাটীৰ গুৰুত্ব স্পষ্ট হয়।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308.
- বাৰ্মাৰ পৰা অহা আহোমসকলে ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকালৈকে এই অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে হিন্দু সংস্কৃতি গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকেই গুৱাহাটীৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত স্থান, সতী দেৱীৰ এক পবিত্ৰ স্থান, নিৰ্মাণ কৰিছিল। সতী কালী নামেৰেও পৰিচিত আৰু তেওঁ শিৱৰ পত্নী।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 308.
- মন্দিৰটো ধ্বংস কৰা আক্ৰমণটো ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা সপ্তদশ শতিকালৈ গুৱাহাটী আৰু অসমক ভাবুকি দিয়া ধাৰাবাহিক আক্ৰমণসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল। অৱশ্যে এই আক্ৰমণসমূহে কোনো স্থায়ী সফলতা লাভ কৰিব পৰা নাছিল।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 309.
- ১৬৩০ৰ দশকত গুৱাহাটী মোগলসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহিছিল আৰু তাৰ পাছত সঘনাই পক্ষ সলনি হৈছিল। গদাধৰ সিংহই কেৱল আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি পঠোৱাই নহয়, আহোম অভিজাতসকলৰ মাজৰ আভ্যন্তৰীণ বিবাদো সমাধান কৰিছিল।
- Anthony Levi, Trudy Ring, in Robert M. Salkin, Sharon La Boda, "International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania", p. 309

- ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষত নীলাচল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত কামাখ্যা মন্দিৰক দীৰ্ঘদিন ধৰি দক্ষিণ এছিয়াৰ দেৱী উপাসনাৰ অন্যতম শক্তিশালী কেন্দ্ৰ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হৈছে। হিন্দু পৌৰাণিক জগতত সিঁচৰতি হৈ থকা ৫১টা শক্তিপীঠ বা শক্তিৰ স্থানৰ ভিতৰত অন্যতম প্ৰাচীন শক্তিপীঠ হিচাপে কামাখ্যাক দেৱীৰ নিজৰ যোনি বা যৌন অংগ থকা স্থান বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। সেইবাবে ইয়াক আক্ষৰিক অৰ্থত ‘সকলো শক্তিৰ স্থানৰ মাতৃ’ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ইতিহাস কমেও ১২০০ বছৰ পুৰণি আৰু আজিও ই ভাৰতৰ দেৱী উপাসনাৰ অন্যতম প্ৰাণৱন্ত কেন্দ্ৰ হৈ আছে।
- Hugh B. Urban, in Matrix of Power: Tantra, Kinship, and Sacrifice in the Worship of Mother Goddess Kamakhya, South Asia: South Asia Journal of Asian Studies, n.s., Vol. XXXI, no.3, December 2008, Ohio State University, Ruoledge.
- দেৱীগৰাকী মোৰ সৈতে যৌন আনন্দ লাভ কৰিবলৈ মহান নীলকূট পৰ্বতলৈ অহাৰ বাবে তেওঁক কামাখ্যা বুলি কোৱা হয় আৰু তেওঁ তাত গোপনে বাস কৰে। তেওঁ প্ৰেম প্ৰদান কৰে, প্ৰেমময় নাৰী, প্ৰেমৰ মূৰ্তি আৰু প্ৰিয়তমা হোৱাৰ বাবে, তেওঁ কামৰ অংগসমূহ পুনৰ স্থাপন কৰে আৰু সেইবাবে তেওঁক কামাখ্যা বুলি কোৱা হয়। এতিয়া কামাখ্যাৰ মহান মহিমা শুনা। তেওঁ আদিম প্ৰকৃতি হিচাপে সমগ্ৰ জগতক গতি প্ৰদান কৰে।
- কালিকা পুৰাণ (KP 62.1-3) quoted by Hugh B. Urban, in "Matrix of Power: Tantra, Kinship, and Sacrifice in the Worship of Mother Goddess Kamakhya, South Asia: South Asia Journal of Asian Studies, n.s., Vol. XXXI, no.3, December 2008".
- দেৱীক তেজ, মাংস আৰু মদৰে উপাসনা কৰিব লাগে।
- যোগিনী তন্ত্ৰ (og T.2.8) quoted in in "Matrix of Power: Tantra, Kinship, and Sacrifice in the Worship of Mother Goddess Kamakhya, South Asia: South Asia Journal of Asian Studies, n.s., Vol. XXXI, no.3, December 2008".
- ভাৰতত দেৱী উপাসনাৰ অন্যতম প্ৰধান পবিত্ৰ স্থান অসমৰ গুৱাহাটীৰ নীলাচল বা নীলা পাহাৰ। ই এটা স্থানীয় দেৱী উপাসনা পৰম্পৰাৰ ঐতিহাসিক বিকাশ আৰু একাধিক নাৰী দেৱীৰ গোটৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ইয়াত পৰিৱৰ্তনৰ তিনিটা পৰ্যায় দেখা যায়, যিবোৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গঢ় লৈ উঠিছিল: (i) স্থানীয় পবিত্ৰ ভূগোল হিচাপে যোনিৰ উপাসনা, যিটো স্থানীয় অধিবাসীসকলে কৰিছিল; (ii) নতুন আঞ্চলিক দেৱীৰ সৈতে জড়িত পুনৰ্গঠিত তান্ত্ৰিক যোগিনী উপাসনা পৰম্পৰা, যাক ম্লেচ্ছ আৰু পালসকলৰ শাসক পৰিয়ালে উপাসনা কৰিছিল; আৰু (iii) যাদুকৰী আৰু বিস্তৃত মহাবিদ্যাসমূহ।
- Jae-Eun Shin, in Yoni, Yoginīs and Mahāvidyās Feminine Divinities from Early Medieval Kāmarūpa to Medieval Koch Behar, SAGE Journals.
- গুৱাহাটীৰ কামাখ্যা দেৱী আঠটা ধাতুৰ মিশ্ৰধাতুৰে নিৰ্মিত আৰু পাঁচটা ৰত্নযুক্ত সিংহাসনত বহি আছে। তেওঁৰ মূৰ্তিৰ ওচৰলৈ যাবলৈ তীৰ্থযাত্ৰীসকলে কম পোহৰ থকা খটখটিৰে তললৈ নামিব লাগে। গুহা-মন্দিৰৰ ভিতৰত আৰু আগলৈ এটা কুঁৱা আৰু যোনি মণ্ডল আছে। ইয়াৰ পৰা স্পষ্ট হয় যে মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বহু আগতেই বসন্ত আৰু গুহাক কেন্দ্ৰ কৰি উপাসনা আৰম্ভ হৈছিল। দেৱীক দুৰ্গা, কালী, তৰা, কমলা, উমা, চামুণ্ডা আৰু শক্তিৰ ৰূপতো উপাসনা কৰা হয়। মন্দিৰটো সপ্তদশ শতিকাৰ আৰু ইয়াৰ স্থাপত্যত অসমীয়া শৈলী অনুসৰণ কৰা হৈছে।
- Karen Tate, in Sacred Places of Goddess: 108 Destinations, CCC Publishing, 2006, p. 176.
